X Ü L A S Ə

Tədqiqatın məqsədi - insan kapitalının dayanıqlı sosial inkişafda rolunu  araşdırmaq­dır.

Tədqiqatın metodologiyası - hipotezləri yoxlamaq üçün aşağıdakı ekonometriya me­tod­larından istifadə edilmişdir: təsviri statistika və korrelyasiya təhlili.

1.Stasionarlıq testləri: məlumatların I(0) və ya I(1) səviyyəsində inteqrasiyasını təmin et­mək üçün genişləndirilmiş Diki–Fuller (ADF) testi.

2.Adi ən kiçik kvadratlar (OLS) reqressiyası — əsas modelin qurulması üçün.

3.Diaqnostik testlər: çoxsaylı xəttilik (multikolinearlıq) üçün dispersiya inflyasiyası əm­salı (VIF); avtokorrelyasiyanı müəyyən etmək üçün Darbin–Vatson (DW) testi.

4.Nəticələrin etibarlılıq yoxlanışı: dinamik təsirləri nəzərə almaq üçün gecikdirilmiş də­yişənlərdən istifadə edən alternativ model.

Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti -  əldə edilən materiallar və məlumatlar ali təhsil müəs­sisə­lərində mühazirə və seminar dərslərində istifadə oluna bilər; maraqlı tərəflər bu tədqiqatın nəticələrindən faydalana bilərlər.

Tədiqiqatın orijinallığı və elmi yeniliyi - dayanıqlı sosial inkişaf (DSİ) uzunmüddətli perspektivdə iqtisadi tərəqqi, insan rifahı və institusional davamlılığa nail olmağın inteqrə olun­muş yanaşmasını təmsil edir. Qlobal bərabərsizlik və resurs məhdudiyyətləri ilə səciyyə­lənən bir dövrdə, inklüziv və dayanıqlı inkişafın hərəkətverici qüvvəsi kimi insan kapitalının rolu həm nəzəri, həm də siyasət səviyyəsində mərkəzi əhəmiyyət kəsb edir.

Tədqiqatın nəticələri - Azərbaycanın Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə (DİM) nail olma istiqamətində irəliləyişi təhsilin keyfiyyəti, səhiyyə xidmətlərinə çıxış və əmək bazarının ink­lüzivliyi sahələrində hədəfli islahatlar vasitəsilə sürətləndirilə bilər. Gələcəkdə ölkədaxili müx­təlifliyi nəzərə almaq və insan kapitalı ilə institusional keyfiyyət arasındakı qarşılıqlı əlaqəni təhlil etmək üçün regional məlumatlara əsaslanan panel və ya məkan modellərindən istifadə tövsiyə olunur.

Açar sözlər: insan kapitalı, dayanıqlı sosial inkişaf, solow modeli, HDI, təhsil, səhiyyə, məşğulluq.

http://doi.org/10.59610/bbu1.2026.1.11.