X Ü L A S Ə

Tədqiqatın məqsədi - Azərbaycanın regionlarında ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olun­masına təsir göstərən iqtisadi, sosial, ekoloji və institusional amilləri müəyyənləşdirmək, on­ların qarşılıqlı əlaqəsini qiymətləndirmək və dayanıqlı ərzaq təminatının regional modelini for­ma­laşdırmaqdan ibarətdir.

Tədqiqatın metodologiyası - sistemli və müqayisəli yanaşma, statistik təhlil, korrel­yasiya-regressiya analizi, SWOT və SPREST metodları tətbiq edilmişdir. Eyni zamanda FAO, Dünya Bankı, BMT-nin Ərzaq Proqramı və Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatları əsasında 2015–2024-cü illəri əhatə edən empirik göstəricilər təhlil olunmuşdur.

Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti - tədqiqatın nəticələri dövlətin ərzaq təhlükəsizliyi siyasətinin regional səviyyədə optimallaşdırılması, kənd təsərrüfatı istehsalının diversi­fika­siyası və yerli bazarların dayanıqlığının artırılması istiqamətində qərarların qəbuluna elmi əsas yaradır. Bundan əlavə, regionlar üzrə ərzaq resurslarının idarə olunmasında institusional mexanizmlərin təkmilləşdirilməsi üçün praktik tövsiyələr təqdim edilir.

Tədqiqatın nəticələri - araşdırma göstərmişdir ki, ərzaq təhlükəsizliyinin səviyyəsi regionlar üzrə fərqlidir və əsasən məhsuldarlıq, su ehtiyatlarının idarə olunması, infrastruktur təminatı və innovativ aqrotexnologiyaların tətbiqi ilə müəyyən olunur. İqtisadi cəhətdən inki­şaf etmiş regionlarda ərzaq təminatı daha sabit, ekoloji və sosial baxımdan zəif region­larda isə daha risklidir.

Tədqiqatın orijinallığı və elmi yeniliyi - ilk dəfə olaraq Azərbaycanın regionları üzrə ərzaq təhlükəsizliyinə təsir edən amillər kompleks şəkildə təhlil olunmuş, regional indekslər əsasında qiymətləndirmə modeli hazırlanmışdır. Bundan başqa, tədqiqatda ərzaq təhlükə­sizli­yinin təminində “regional davamlılıq göstəriciləri” anlayışı təklif edilmiş və bu göstərici­lərin ida­rəetmə qərarlarında tətbiq mexanizmi əsaslandırılmışdır.

Açar sözlər: ərzaq təhlükəsizliyi, regional inkişaf, kənd təsərrüfatı, davamlı istehsal, ər­zaq siyasəti, iqtisadi amillər, innovasiya.

http://doi.org/10.59610/bbu1.2026.1.10.